กรมส่งเสริมวัฒนธรรม
เว็บไซต์ที่ทุกคนเข้าถึงได้
font size small font size normal font size big
หน้าแรก
Search


ข่าวสาร >> บทความ
๑๕ ค่ำ เดือน ๘ วันที่ชาวพุทธควรรู้


 

           สำหรับเราชาวพุทธ ปีนี้ถือเป็นปีแห่งการเฉลิมฉลองพุทธยันตรี ที่พระบรมศาสดาตรัสรู้เป็น พระสัมมาสัมมาพุทธเจ้า ครบรอบ ๒๖ พุทธศตวรรษ หรือ ๒,๖๐๐ ปี  แห่งการตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า

           ๑๕ ค่ำ  เดือน ๘  ตรงกับวันที่ ๒ สิงหาคม ๒๕๕๕ เป็นวันอาสาฬหบูชา (Asarnha Bucha Day) ที่เราชาวพุทธรู้จักกันดีซึ่งเป็นวันที่พระพุทธเจ้าแสดงธรรมเทศนาหรือหลักธรรมที่ตรัสรู้ได้เป็นครั้งแรกแก่ปัญจวัคคีย์ทั้ง ๕ ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ตำบลอิสิปตนะ เมืองพาราณสี ในชมพูทวีป ปัจจุบันคือ ประเทศอินเดีย ประกอบด้วย พระโกณฑัญญะ พระวัปปะ  พระภัททิยะ พระมหานามะ และพระอัสสชิ

           วันอาสาฬหบูชา แปลว่า การบูชาในวันเพ็ญ เดือน ๘ หรือ การบูชาเพื่อระลึกถึงเหตุการณ์สำคัญในวันเพ็ญ เดือน ๘ คือ  เป็นวันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงปฐมเทศนา เป็นวันที่พระพุทธเจ้าเริ่มประกาศพระศาสนา เป็นวันที่เกิดอริยสงฆ์ครั้งแรกคือการที่ท่านโกณฑัญญะรู้แจ้งเห็นธรรม เป็นพระโสดาบัน เป็นวันที่พระพุทธเจ้าทรงได้ปฐมสาวก คือ การที่ท่านโกณฑัญญะนั้น ได้บรรลุธรรม และบวชเป็นพระภิกษุ จึงเป็นสาวกรูปแรกของพระพุทธเจ้า เมื่อเปรียบกับวันสำคัญอื่น ๆ ในพระพุทธศาสนา บางทีเรียกวันอาสาฬหบูชา นี้ว่า วันพระสงฆ์ (คือวันที่เริ่มเกิดมีพระสงฆ์) ซึ่งเหตุการณ์นี้เกิดขึ้นก่อนการใช้พุทธศาสนาถึง ๔๕ ปี

           ธรรมเทศนากัณฑ์แรก ที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงเป็นเนื้อหาว่าด้วยทางสายกลาง (มัชฌิมาปฏิปทา) ที่นำไปสู่การบรรลุนิพาน  อันประกอบด้วยอริยมรรค มรรค คือ หนทางที่นำไปสู่ความดับทุกข์ หนทางที่นำไปสู่ความดับทุกข์ทั้งปวง ประกอบด้วย ๘ เส้นทาง เรียกว่า มรรคมีองค์ ๘ ได้แก่ ความเห็นชอบ(สัมมาทิฏฐิ) คือ เข้าใจถึงภาวะต่างๆที่กำลังปรากฏว่าเป็นเพียงภาวะชั่วคราวเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา ความดำริชอบ(สัมมาสังกัปปะ) คือ เมื่อเห็นสิ่งหนึ่งสิ่งใด ไม่นึกไปในทางชื่นชมชื่นชอบ หรือไม่ชื่นชมชื่นชอบ หากไตร่ตรองตามสภาพที่เป็นจริงของสิ่งนั้นๆด้วยการวางใจเป็นกลาง การเจรจาชอบ (สัมมาวาจา) คือ สื่อสารเพื่อความเกื้อกูลที่ดีงาม  การทำงานชอบ(สัมมากัมมันตะ)  คือ กระทำให้เป็นเหตุให้เกิดความเกื้อกูล ดีงาม วางจากความเพลิดเพลินยินดี ยึดติดยึดมั่นต่างๆ เลี้ยงชีพชอบ (สัมมาอาชีวะ) คือ เลี้ยงชีพชอบด้วยความชอบธรรม เพียรชอบ (สัมมาวายามะ) คือ สร้างความเพียรเพื่อละอกุศลที่จะเกิดขึ้นเจริญกุศลธรรม ที่เป็นไปด้วยการดับทุกข์ ระลึกชอบ(สัมมาสติ) คือ ระลึกอยู่เสมอถึงสภาวะของสิ่งต่างๆเป็นเพียงองค์ประกอบ หรือเหตุปัจจัยของสิ่งทั้งหลาย และตั้งใจมั่นชอบ(สัมมาสมาธิ) คือ เกิดสภาวะจิตที่สงบตั้งมั่น ไม่ถูกกระทบ ต่อความเปลี่ยนแปลง

           ทางสายกลางที่ว่านั้น เริ่มต้นด้วยการทำความเข้าใจเป้าหมายให้ชัดเจน แล้วคิดหาทางไปสู่เป้าหมายนั้นให้ได้ ซึ่งพบว่าต้องเริ่มต้นจากการทำจิตใจให้สงบไม่เอนเอียงไปข้างตึงหรือข้างหย่อน โดยอาศัยการฝึกสติเป็นตัวนำ พร้อมทั้งเพียรระวังไม่ให้ความคิดที่ไม่ดีเกิดขึ้น เมื่อเกิดแล้วก็ต้องเพียรละให้ได้ในขณะเดียวกัน ก็เพียรให้เกิดความคิดที่ดีให้เกิดขึ้นแล้วให้คงอยู่ และพบต่อไปว่าจิตสงบแล้วพฤติกรรมต่างๆ ทั้งทางกาย วาจา ใจ ก็จะสงบด้วย เมื่อสงบทั้งกาย วาจา และใจแล้วก็ได้บรรลุถึงเป้าหมายสูงสุด คือ นิพพาน เหตุที่ธรรมของพระพุทธองค์มีความสำคัญ เพราะพระพุทธองค์เปรียบดังผู้ทรงเป็นธรรมราชา ทั้งยังเป็นผู้เริ่มต้นแผ่ขยายอาณาจักรแห่งธรรมที่นำมาซึ่งความสงบสุขร่มเย็น ดังนั้นธรรมเทศนาที่ทรงแสดงครั้งแรกจึงชื่อว่า ธัมมจักกัปปวัตนสูตร แปลว่าพระสูตรแห่งการหมุนวงล้อธรรมหรือพระสูตรแห่งการแผ่ขยายธรรมจักร

           พิธีกรรมที่กระทำในวันนี้ โดยทั่วไป คือ ทำบุญ ตักบาตร รักษาศีล เวียนเทียน ฟังพระธรรมเทศนา (ธัมมจักกัปปวัตนสูตร) และสวดมนต์ ดังนั้นในวันนี้จึงถือว่า พุทธศาสนิกชนควรได้รับประโยชน์ ที่เป็นสาระสำคัญจากอาสาฬหบูชา กล่าวคือ ควรทบทวนระลึกเตือนใจสำรวจตนว่า ชีวิตเราได้เจริญงอกงามขึ้นด้วยความเป็นอยู่อย่างผู้รู้เท่าทันโลกและชีวิตนี้บ้างแล้วเพียงใด เรายังดำเนินชีวิตอยู่อย่างลุ่มหลงมัวเมา หรือมีจิตใจอิสระปลอดโปร่งผ่องใสบ้างแล้วเพียงใด  ยิ่งในปัจจุบันวิถีชีวิตของมนุษย์เราเต็มไปด้วยความเร่งรีบ การแข่งขัน สภาวะเศรษฐกิจที่ผันผวนตลอดเวลา ค่าครองชีพที่ถีบตัวสูงขึ้นทุกวัน การไล่ตามเทคโนโลยี จนอาจให้เราหลงลืมที่จะให้เวลาหาคำตอบให้กับตัวเองว่าแท้จริงแล้วชีวิตเราต้องการอะไรกันแน่ ชีวิตเกิดมาทำไม   ชีวิตควรเป็นไปอย่างไร ชีวิตควรให้เป็นอยู่อย่างไรและชีวิตที่ดีเป็นอย่างไร  ในฐานะที่เราเป็นพุทธศาสนิกชน โชคดีที่ได้เกิดมาในบวรพุทธศาสนาคงจะยังไม่สายเกินไปนัก หากเราจะหันมาค้นหาคำตอบให้กับตนเอง

           ในวาระอันสำคัญยิ่งนี้ ที่วันอาสาฬหบูชา ตรงกับวันที่ ๒ สิงหาคม ๒๕๕๕ เวียนมาบรรจบอีกวาระหนึ่ง การน้อมนำเอาคำสอนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเกี่ยวกับทางสายกลางมาปรับใช้ในชีวิตประจำวันของท่านคงจะก่อให้เกิดประโยชน์ต่อท่าน ครอบครัว และ สังคม กรมส่งเสริมวัฒนธรรม ขอเชิญชวนพุทธศาสนิกชนชาวไทย ร่วมทำบุญ ตักบาตร รักษาศีล เวียนเทียน ฟังพระธรรมเทศนา (ธัมมจักกัปปวัตนสูตร)และสวดมนต์ที่วัดใกล้บ้าน เพื่อช่วยกันธำรงไว้ซึ่งพระพุทธศาสนาสืบไปชั่วลูกชั่วหลาน

 ..............................................

บทความโดย กลุ่มงานประชาสัมพันธ์ สำนักนวัตกรรมทางวัฒนธรรม
กรมส่งเสริมวัฒนธรรม
โทร. ๐๒ ๒๔๗ ๐๐๒๘ ต่อ ๑๒๑๙ และ ๑๒๐๘
 
 
หัวข้อ
Download
๑๕ ค่ำ เดือน ๘ วันที่ชาวพุทธควรรู้
ลิขสิทธิ์ของ กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม สำหรับใช้ประโยชน์เพื่อเผยแพร่ศิลปวัฒนธรรมและการศึกษา
นโยบายเว็บไซต์ | นโยบายการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล | นโยบายการรักษาความมั่นคงปลอดภัยของเว็บไซต์ | การปฏิเสธความรับผิด (Disclaimer)