ประเพณีลอยกระทง   เป็นประเพณีสำคัญที่ปฏิบัติสืบทอดกันมาแต่โบราณของไทย        นิยมทำกันในคืนวันเพ็ญ เดือน ๑๒   ช่วงสิ้นปีนักษัตรเก่า ขึ้นปีนักษัตรใหม่ เป็นช่วงเปลี่ยนผ่านที่น้ำขึ้นสูงตามจันทรคติที่มีพระจันทร์เป็นศูนย์กลาง ทำให้เกิดน้ำขึ้นน้ำลง ซึ่งเป็นช่วงน้ำหลากจึงทำให้เกิดมีพิธีกรรมร่วมกันขึ้นในชุมชน โดยมีวัตถุประสงค์ที่หลากหลาย ตามประเพณีความเชื่อของแต่ละท้องถิ่น  เป็นวัฒนธรรมประจำชาติที่งดงาม  ด้วยการประดิษฐ์กระทงดอกไม้ธูปเทียนที่ลอยน้ำได้  แสดงออกถึงสำนึกบุญคุณของแม่น้ำที่มีความสำคัญต่อการดำรงชีวิต   อันเป็นประเพณีที่สร้างคุณค่าเชื่อมความสัมพันธ์ที่ก่อให้เกิดความรัก ความผูกพัน ความสามัคคีระหว่างสมาชิกในครอบครัว  ชุมชน สังคม และศาสนา

                  รัฐบาลมีนโยบายที่จะส่งเสริม  ทำนุบำรุง  รักษาศิลปวัฒนธรรมไทย  ศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่น  ภูมิปัญญาไทย   และเสริมสร้าง   บทบาทสถาบันหลักของประเทศ ประกอบด้วย   ครอบครัว ชุมชน สังคม และศาสนา  ด้านการปลูกฝังจิตสำนึกที่ดี  และสร้างกระแสเชิงบวกให้แก่สังคม  โดยเฉพาะอย่างยิ่งด้านขนบธรรมเนียมประเพณี     โดยคำนึงถึงสาระคุณค่าที่สำคัญของประเพณีลอยกระทงเป็นสำคัญ  อาจกล่าวอย่างสรุปคือ    ในเรื่องของคุณค่าต่อครอบครัว :  ทำให้สมาชิกในครอบครัวได้ทำกิจกรรมร่วมกัน   เช่น การประดิษฐ์กระทงแล้วนำไปลอยน้ำเพื่อแสดงความกตัญญูกตเวทีต่อน้ำที่ให้คุณประโยชน์แก่เรา   บางท้องถิ่นจะลอยเพื่อเป็นการแสดงความระลึกถึงบรรพบุรุษ  คุณค่าต่อชุมชน : ทำให้เกิดความสมัครสมานสามัคคีในชุมชน  เช่น ร่วมคิดประดิษฐ์กระทงเป็นการส่งเสริมและสืบทอดศิลปกรรมด้านช่างฝีมืออีกด้วย  ทั้งยังเป็นการพบปะสังสรรค์ สนุกสนานรื่นเริงบันเทิงใจร่วมกัน     คุณค่าต่อสังคม : ทำให้มีความเอื้ออาทรต่อสิ่งแวดล้อม      ด้วยการช่วยกันรักษาความสะอาดแม่น้ำ    ลำคลอง โดยการขุด  ลอก  เก็บขยะในแม่น้ำลำคลองให้สะอาด และไม่ทิ้งสิ่งปฏิกูลลงไปในแม่น้ำลำคลอง     คุณค่าต่อศาสนา : ช่วยกันรักษาทำนุศาสนา เช่น ทางภาคเหนือ   ลอยกระทงเพื่อเป็นการบูชารอยพระพุทธบาทของพระพุทธเจ้า  และยังจัดให้มีการทำบุญให้ทาน การปฏิบัติธรรม และฟังเทศน์  จะเป็นแนวปฏิบัติที่ยั่งยืนในการสืบสานคุณค่าของประเพณีให้คงอยู่สืบไป
ประเพณีลอยกระทงเป็นประเพณีที่งดงาม  เป็นสิ่งเชิดหน้าชูตา และสร้างความภาคภูมิใจให้คนไทย  โดยการรับรู้  และเข้าใจถึงคุณค่าที่เป็นแก่นสารของประเพณีที่แท้จริง  จึงเป็นหน้าที่ของทุกคนทุกภาคส่วนของสังคม  ได้ร่วมมือกันรณรงค์ รักษา ส่งเสริม สิ่งทีดีงามให้คงอยู่  อีกทั้งยังเป็นการสร้างภาพลักษณ์ที่ดีของประเทศ  ส่งผลดีต่อเศรษฐกิจ สังคม  และ การท่องเที่ยวของประเทศอีกทางหนึ่ง 

                  คณะกรรมการกำหนดแนวทางสืบสานคุณค่าประเพณีลอยกระทง ประจำปี ๒๕๕๒         ซึ่งมีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงวัฒนธรรม (นายธีระ สลักเพชร) เป็นประธาน และผู้แทนจากหน่วยงานภาครัฐและเอกชนร่วมเป็นคณะกรรมการ ประกอบด้วย กระทรวงมหาดไทย กระทรวงการต่างประเทศ กระทรวงคมนาคม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงสาธารณสุข กรมการศาสนา    กรมประชาสัมพันธ์      กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น กรุงเทพมหานคร  การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย   สำนักงานตำรวจแห่งชาติ  ศูนย์ศิลปาชีพบางไทรฯ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ สมาคมสภาวัฒนธรรมแห่งประเทศไทย สำนักงานเทศบาลเมืองร้อยเอ็ด  สำนักงานเทศบาลนครนครศรีธรรมราช สำนักงานเทศบาลเมืองสุโขทัยธานี สำนักงานเทศบาลนครเชียงใหม่  และมูลนิธิเมาไม่ขับ ได้ร่วมกันกำหนดแนวทางที่พึงปฏิบัติเพื่อสืบสานคุณค่าประเพณีลอยกระทงและมิติวัฒนธรรมความปลอดภัยโดยบูรณาการความร่วมมือจากทุกภาคส่วนในสังคม  เพื่อเตรียมความพร้อมรับประเพณีลอยกระทง ประจำปี ๒๕๕๒ ดังนี้
๑. หน่วยงานภาครัฐและเอกชน  ควรเชิญชวนและส่งเสริมให้ประชาชน นักเรียน นักศึกษา  เห็นความสำคัญของการลอยกระทงและร่วมลอยกระทง โดยชี้ให้เห็นว่าเป็นประเพณีสำคัญอย่างหนึ่งของไทย
๒. เชิญชวนและส่งเสริมให้มีการประกวด ในแง่ของการส่งเสริมวัฒนธรรมไทย เช่น การประดิษฐ์ดอกไม้หรือวัสดุพื้นบ้านเป็นส่วนประกอบของกระทง เพื่อรักษาสิ่งแวดล้อม
๓. สร้างภูมิคุ้มกันที่ดี คุณธรรมและความมีเหตุผลให้แก่คนในท้องถิ่นและสังคม        โดยการนำเสนอประเด็น ข้อมูลและพฤติกรรมที่เป็นต้นแบบที่ดี รวมทั้งการเผยแพร่ประชาสัมพันธ์บุคคล องค์กรและหน่วยงานที่เป็นแบบอย่างที่ดี ในรูปแบบและช่องทางต่างๆที่เหมาะสม
๔. ควรจัดงานลอยกระทงโดยประหยัดและเหมาะสม และไม่ควรจัดมหรสพสมโภชจนเกินความจำเป็น ทำให้สิ้นเปลืองและไม่ประหยัด
๕. ร่วมมือกันรณรงค์ให้ประชาชนไม่ดื่มเหล้าและเสพสิ่งเสพติดในวันลอยกระทง         เพื่อลดอุบัติเหตุ ลดการทะเลาะวิวาท และการถูกล่อล่วงทางเพศ
๖. รักษามารยาทและวัฒนธรรมอันดีงามของไทย ไม่ควรเล่นสนุกสนานหรือคึกคะนองเกินขอบเขต จนเป็นเหตุให้เกิดความเดือนร้อนรำคาญแก่ผู้อื่น
๗. ช่วยกันรักษาแม่น้ำลำคลองและแหล่งน้ำให้สะอาดอยู่เสมอ ไม่ทิ้งขยะมูลฝอยหรือสิ่งปฏิกูลต่างๆลงไป
๘. ระมัดระวังอันตรายและอุบัติเหตุที่อาจเกิดจากการสัญจรไปมาทางน้ำ หรือจากการ จุดพลุ ดอกไม้ไฟ จนเกินขอบเขต
๙. ขณะลอยกระทงควรตั้งใจให้แน่วแน่ กล่าวคำบูชาและคำขอขมาเพื่อทำให้เกิดความสบายใจและความปลอดโปร่งใส
๑๐. พ่อแม่ผู้ปกครอง ควรอบรมสั่งสอนลูกหลานหรือผู้เกี่ยวข้องไม่ไห้เห็นแก่ได้โดยไปเก็บสตางค์หรือสิ่งของที่อยู่ในกระทงในเวลากระชั้นชิด เพราะจะเป็นการทำลายความรู้สึกและศรัทธาของผู้ลอยกระทงเป็นอย่างมาก
๑๑. เมื่อพิธีลอยกระทงผ่านพ้นไปแล้ว ควรช่วยกันเก็บกวาดชิ้นส่วนของกระทงให้หมดสิ้นเพื่อความสะอาดของแหล่งน้ำ        

                   และเนื่องในโอกาสเทศกาลลอยกระทงนี้   จึงขอเชิญชวนให้หน่วยงานทั้งภาครัฐและภาคเอกชน และคนไทยทั้งประเทศพร้อมใจกัน   “ลอยกระทงอธิษฐาน น้อมใจถวายพระพร” แด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวให้ทรงมีพระพลานามัยสมบูรณ์แข็งแรง พระชนมายุยิ่งยืนนาน ทรงเป็นมิ่งขวัญของประชาชนชาวไทยสืบไป